Cuộc khủng hoảng kinh tế đẩy những người lao động nước ngoài vào tình

thế khó khăn

By Bruce I. Konviser – GlobalPost

Ngày 22-4-2009

Prague, Tiệp Khắc – Khi nhu cầu dành cho các hàng hóa tiêu thụ hạ giảm, việc sản suất và những công việc làm-theo-lối-dây-chuyền ở đây đã biến mất.  Đối với một số người di dân từ các nước đang phát triển, các hậu quả nầy đã là một thảm họa..

Với  các việc làm ngày càng trở nên hiếm hoi, chính phủ Tiệp Khắc đã quyết định thử gởi một số lao động nước ngoài hồi hương. Nhưng đối với một số người, cái cách mà họ đến Tiệp là quá tốn kém tiền bạc làm họ không thể nào tận dụng nắm lấy lời đề nghị hồi hương nầy.

Ở  một trong những chợ trời lớn nhất của thành phố nầy, nhiều công nhân Việt Nam đang bán áo quần, giường tủ, thức phẩm và thức ăn, các hàng máy móc điện tử.

Tất cả bọn họ đều nói được một số tiếng Tiệp, nhưng khi hỏi những người bán hàng người Việt rằng họ có biết chương trình của chính quyền giao trả các công nhân ngoại quốc trở về nguyên quán và phần lớn những người nầy đột nhiên quên bẵng tiếng Tiệp. Họ nói rằng có một người bán hàng tên là Milos là người mà tôi có thể hỏi về cộng đồng của họ. Milos chỉ trả lời với vẻ giận dữ: Tôi không quan tâm (đến chương trinh hồi hương của chính phủ Tiệp).

Hơn 1000 người công nhân đã ký tên gia nhập vào chương trình do chính phủ đề nghị – 650 đô la tiền chi tiêu và thêm vé may báy không trả tiền. 800 người Mông Cổ, 200 người Uzbekistan, và 100 người Việt Nam đã ghi tên vào chương trình nầy.

Nước Tiệp đã chứng kiến số công nhân ngoại quốc của họ đang gia tăng trong những năm gần đây, tăng hơn gấp đôi kể từ 2001. Năm ngoái, đã có gần 440.000 ngoại quốc ở trong một quốc gia có dân số 10,4 triệu người, theo Văn Phòng Thống Kê Tiệp Khắc, một cơ quan của chính phủ.

Chương trình hồi hương của chính phủ Tiệp đã được dự định để hoạt động trong 8 tháng với hy vọng gởi được 2000 lao động nước ngoài bị thất nghiệp về quê của họ. (Nhưng chỉ được hai tháng, thì đã có 1100 người tham gia).

Với hơn một nữa số chỗ đã hết, bộ nội vụ Tiệp muôn đề nghị 3000 vé máy bay khác nữa, và bộ đang tìm kiếm thêm ngân sách 90 triệu tiền koruna của Tiệp (khoảng 4,5 triệu Mỹ kim), ngoài ngân sách 60 triệu koruna đã được đặt riêng ra để bắt đầu chương trình hồi hương nầy.

Veja, giám đốc của Chương Trình Hồi Hương Tự Nguyện của bộ Nội Vụ Tiệp cho biết: “tôi nghĩ rằng chúng tôi có thể gọi nó là một chương trình rất thành công,” Hejna cho biết. “Chúng tôi đã không tưởng tượng được rằng chỉ trong vòng 2 tháng mà chúng tôi chỉ còn chưa tới 800 chỗ còn lại.”

Nhưng ta hãy quay trở tại khu chợ trời, rõ ràng rằng phần lớn nhiều người ngoại quốc không sử dụng chương trình của chính phủ.

Giữa những giọng nói khó hiểu như những tiếng chim hót và những âm thanh như của ngày lễ hội, một người bán hàng cho biết tên của anh ta là Tom cắt nghĩa rằng: Nhận lời đề nghị của chính phủ Tiệp để trở về nhà là mất cơ hội để trả các món nợ của họ và mất cơ hội để cải thiện tính hình kinh tế của họ.

Tom nói: Ở Việt Nam làm ít tiền lắm. Rất nhiều người muốn đến đây. Một số người có mặt ở đây đã phải trả từ 10.000 tới 15.000 đô la để được đến đây. Nếu họ quay trở lại Việt Nam, họ sẽ bị phá sản.”

Mặc dầu lợi tức mỗi đầu người ở Tiệp trong năm 2008 là 12.700 đô —chỉ nhĩnh hơn ¼ mức lợi tức trung bình của một người Mỹ — mức lương ít ỏi (12.700 đô) nầy là gần 20 lần lớn hơn mức lương trung bình của một người ở Việt Nam, theo các thống kê của Ngân Hàng Thế Giới (WB). Một người lao động VN kiếm được một mức lương trung bình – chưa tới 700 đô mỗi năm – sẽ phải để dành hết tiền lương của anh ta trong hơn 20 năm để trả xong món nợ 15.000 đô la nầy.

Nhưng một số những người di dân (mới tới Tiệp) lúc gần đây đã không tìm được việc làm vào lúc họ đến và chưa từng làm việc một ngày ở nước Cộng Hòa Tiệp, theo Tereza Rejskova thuộc Trung Tâm Đa Văn Hóa ở thủ đô Prague, một trung tâm không trực thuộc chính quyền (N.G.O.).

Những nhóm người giúp đỡ các  nông dân VN có được giấy nhập cảnh, giấy phép đi làm việc, và tìm kiếm công việc làm ở Tiệp được ám chỉ tới như là các nhóm dịch vụ.  Nhưng vì món nợ quá lớn mà những người di dân nầy đang gánh vác, các tổ chức (dịch vụ) nầy thực sự trở thành chủ nợ của các người di dân.

“Các tổ chức dịch vụ nầy thường có liên quan tới một số hoạt động tội phạm,” Rejskova cho biết.

Bà Hejna làm việc tại bộ nội vụ Tiệp đồng ý (với nhận định nói trên của Rejskova). Những người lao động ngoại quốc (di dân) đã trả rất nhiều tiền cho các tổ chức dịch vụ nầy, việc ấy thật ra là không cần thiết, bà nói tiếp: “Quí vị phải trả một số lệ phí (rất ít mà chính phủ Tiệp đặt ra theo qui định), nhưng số tiền mà các nhân viên của dịch vụ nầy đòi tiền công  là quá nhiều, nhiều hơn gấp nhiều lần số tiền mà thủ tục giấy tờ đòi hỏi.” [1]

Sự lệ thuộc gần như hoàn toàn vào các tổ chức dịch vụ tạo ra kết quả là “một loại lao động cưỡng bức,” bà Hejna thuộc bộ nội vụ cho biết “Vấn nạn  là các lời hứa hẹn được thực hiện ở trong quốc gia gốc (VN) và không được thỏa mãn và hoàn tất ở Tiệp .”

Rejskova nói rằng, hệ thống luật pháp của nước Tiệp cho phép các tổ chức dịch vụ nầy hoạt động phải chịu trách nhiệm một phần nào đó (trong việc gây ra lỗi lầm nầy.)

“Cơ bản là các tổ chức dịch vụ thuê mướn những lao động nước ngoài cho những công ty người Tiệp đang cần công nhân,” Cô Rejskova  nói. “Và đó là một vấn nạn lớn bởi vì cách dễ dàng nhất để gạt bỏ nhân công của các hãng là gạt bỏ những công nhân của các tổ chức dịch vụ, bởi vì không có sự bảo đảm về mặt an sinh xã hội cho những người đi lao động nước ngoài.”

Các luật lao động ở Tiệp đề ra các sự bảo vệ rất rộng rãi cho các công nhân biên chế, nhưng các luật lệ nầy không có áp dụng lên các lao động nước ngoài, là những người được thuê mướn bởi các tổ chức dịch vụ.

“Các tổ chức dịch vụ (đưa người đi lao động) nầy cũng không chịu trách nhiệm cho những người đi lao động nước ngoài nữa,” Rejskova nói “Vì thế những người công nhân nầy đang ở trong tình trạng không may bởi vì họ không có tiền và không có an sinh xã hội và hiện giờ họ đang lệ thuộc vào các cơ quan từ thiện.”

 [1] Các thủ tục làm giấy tờ để đi lao động nước ngoài, di trú, bảo lãnh gia đình … thật sự rất rẻ tiền. Lệ phí giấy tờ do chính phủ các nước đặt ra trong khoảng o-500 đô la. Nơi có lệ phí cao nhất là Mỹ cũng chỉ dưới mức 329 đô la.

Nếu các cợ quan dịch vụ chỉ đòi hỏi 30-100 đô la tiền công, thì để cho họ làm cho khỏe. Nếu họ đòi hỏi 600-vài ngàn đô la tiền công điền giấy tờ thì đừng làm ở các chỗ ấy, kiếm chỗ khác.

Cách làm đơn giản và hay nhất là đến trường đại học ngoại ngữ, hỏi một sinh viên VN giao hẹn công việc với họ, rồi trả tiền cho họ là xong.  Sinh viên học năm thứ 3 hoặc thứ 4, biết nói tiếng ngoại quốc kha khá và mạnh dạn đặt câu hỏi là đủ sức làm các chuyện nầy. Lúc đầu có thể họ không quen, nhưng dần dần sẽ quen. Sinh viên khoa ngoại ngữ có thể kiếm tiền bằng cách làm thông dịch, điền đơn, và đi đến tòa đại sứ hoặc tổng lãnh sự hỏi thủ tục giấy tờ, tiền lệ phí nộp đơn…

http://www.uscis.gov/portal/site/uscis/menuitem.eb1d4c2a3e5b9ac89243c6a7543f6d1a/?vgnextoid=db029c7755cb9010VgnVCM10000045f3d6a1RCRD&vgnextchannel=db029c7755cb9010VgnVCM10000045f3d6a1RCRD

—————————

Crisis puts migrant workers in a bind

By Bruce I. Konviser – GlobalPost

Published: April 22, 2009 12:20

PRAGUE — When the global demand for consumer goods tumbled, production and assembly line jobs here evaporated. The consequences for some migrants from the developing world have been catastrophic.

With jobs scarce, the Czech government decided to try to send some of the migrants home. But for some, the way they came here makes it financially impossible to take advantage of the offer.

In one of this city’s largest outdoor markets, merchants, many of them from Vietnam, hawk clothes, furniture, food and an assortment of gadgets.

They all speak some Czech, but ask the vendors about the government program to return unemployed foreigners to their homelands and most of them suddenly forget the local language. They said a vendor named Milot was the person to talk to in their community. But without looking up from the case of rings or the collection of handbags he was adjusting, Milot only huffed, “I’m not interested.”

More than 1,000 foreigners have signed up to take the government’s offer — 500 euros (about $650) and a free plane ticket home, according to Bela Hejna, who manages the Interior Ministry’s Project of Voluntary Returns. The vast majority — more than 800 — are Mongolians. About 200 Uzbeks and 100 Vietnamese also have signed up.

The Czech Republic has seen its foreign worker population explode in recent years, more than doubling since 2001. Last year there were nearly 440,000 foreigners in this country of 10.4 million, according to the Czech Statistical Office, a state agency.

The repatriation project was set to run for eight months in the hopes of sending 2,000 unemployed foreigners home. With more than half of the slots already gone, the ministry wants to offer another 3,000 airplane seats, and is seeking another 90 million Czech koruna ($4.5 million) in funding, on top of the 60 million koruna allocated to start of the program.

“I think we can call it a successful project,” Hejna said. “We didn’t suppose that within two months we would have fewer than 800 spaces left.”

But back at the outdoor market, it’s clear that many more foreigners have no use for the government program. Speaking amid a cacophony of synthesized bird songs and other carnival-like sounds, one vendor, who gave his name as Tom, explains that taking the government’s offer to return home now would mean losing any chance of repaying their debts and bettering their economic situation.

“In Vietnam there is little money,” he said. “A lot of people want to come here. Some people here pay $10,000 to $15,000. If they go back to Vietnam they’ll be bankrupt.”

Despite a per capita income in 2008 of $12,700 — little more than a quarter of the average U.S. income — this seemingly modest wage was nearly 20 times greater than the average annual income in Vietnam, according to World Bank statistics. A laborer earning Vietnam’s median income — less than $700 a year — would have to devote every penny of his salary for more than 20 years to pay down a $15,000 debt.

But some of the more recent migrant arrivals found their jobs gone by the time they arrived and have never worked a day in the Czech Republic, according to Tereza Rejskova of the Multicultural Center in Prague, a non-governmental organization.

The organizations that help Vietnamese villagers acquire visas, work permits and jobs in the Czech Republic are charitably referred to as agencies. But due to the exorbitant debt these migrants undertake, the agencies effectively own them.

“The agencies are often involved in some kind of criminal activity,” Rejskova said.

Hejna, at the ministry, agreed. Migrants pay a lot of money to the agent, which is not really necessary, she said. “You have to pay some fees but [what the agents charge] is much, much higher than the money that’s required.”

The near total dependence on the agencies results in “a kind of forced labor,” she said. “The problem is the promises that are given in the country of origin are not fulfilled in the Czech Republic.”

The Czech system that allows these agents to operate is partly to blame, Rejskova said.

“Agencies basically hire out these foreigners to Czech employers who need them,” she said. “And that’s a big problem because the easiest way of getting rid of your staff is to get rid of the agency employees, because there are no social security guarantees for them.”

The labor code offers wide-ranging protections for regular employees, but the rules don’t apply to the migrant workers, who are employed by the agency.

“The agencies don’t take responsibility for them either,” Rejskova said. “So these people are virtually in a catastrophic state because they have absolutely no money and no security and they are depending on charities now.”

Bài đã đăng trên trang Ba Sàm 2009, nhưng bị tin tặc xâm nhập, xóa mất, nay đăng lại, nên không còn các phản hồi ban đầu của độc giả.